De manier waarop uw huwelijk juridisch is ingericht, bepaalt in belangrijke mate wat er bij scheiding met de woning gebeurt. Deze pagina geeft het overzicht van alle regimes; voor de meest vergaande vorm vindt u een verdieping op koude uitsluiting en hypotheek.
Bekijk ook hoe u het huis verdeelt bij scheiding: eigendom, hypotheekschuld en vergoedingsrechten moeten afzonderlijk worden vastgesteld.
De regimes in één overzicht
| Regime | Woning & overwaarde bij scheiding |
|---|---|
| Algehele gemeenschap (huwelijk vóór 2018) | In beginsel ook voorhuwelijks bezit; uitzonderingen bestaan, zoals een erfenis met uitsluitingsclausule. |
| Beperkte gemeenschap (vanaf 2018) | Voorhuwelijks privébezit blijft in beginsel privé; al gezamenlijk bezit kan wel in de gemeenschap vallen. |
| Koude uitsluiting | Ieder houdt het eigen vermogen; vergoedingsrechten mogelijk bij gemengd vermogen. |
| Periodiek verrekenbeding | Niet uitgevoerde verrekening blijft verschuldigd; er geldt een wettelijk bewijsvermoeden over het aanwezige vermogen. |
| Finaal verrekenbeding | Afrekenen bij einde huwelijk alsof er gemeenschap van goederen was. |
Bron: Rijksoverheid, geraadpleegd september 2026
Wat betekent dit voor de eigen woning?
Het regime bepaalt of de woning gezamenlijk bezit is en hoe de overwaarde wordt verdeeld. De datum van aankoop is niet genoeg om dat vast te stellen. Bij beperkte gemeenschap blijft een vooraf alleen bezeten woning in beginsel privé, maar een vooraf gezamenlijk bezeten woning kan juist in de gemeenschap vallen. Ook herkomst van geld en eventuele uitsluitingsclausules zijn relevant. Bij huwelijkse voorwaarden is de akte leidend: een woning op één naam onder koude uitsluiting blijft van de eigenaar, terwijl een woning op beide namen volgens de kadastrale verhouding wordt verdeeld.
De val van het niet-uitgevoerde verrekenbeding
Veel paren met een periodiek verrekenbeding rekenen tijdens het huwelijk nooit af. De wet laat de verrekenplicht bestaan. Daarbij wordt vermoed dat het aanwezige vermogen is gevormd uit wat verrekend had moeten worden. Dat is een bewijsvermoeden; het maakt de eigendom niet automatisch gemeenschappelijk. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 1:141 (niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding), geraadpleegd juni 2026 Dat kan een onverwacht effect hebben voor de partner die dacht ‘koud uitgesloten’ te zijn. Laat dit bij twijfel beoordelen.
Vergoedingsrechten en de beleggingsleer
Vergoedingsrechten ontstaan als privévermogen wordt gebruikt voor gemeenschappelijk bezit, of omgekeerd, bijvoorbeeld een aanbetaling uit een erfenis. Sinds 2012 geldt de beleggingsleer (artikel 1:87 BW): de vergoeding beweegt mee met de waardeontwikkeling, niet met het nominale inlegbedrag. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 1:87 (vergoedingsrecht, beleggingsleer), geraadpleegd juni 2026
De hypotheek staat los van uw voorwaarden
De bank kijkt naar wie aansprakelijk is voor de hypotheek, niet naar uw huwelijkse voorwaarden. Staat de hypotheek op beide namen, dan bent u beiden hoofdelijk aansprakelijk, ongeacht onderlinge afspraken. Bij scheiding doorloopt u dezelfde stappen als bij iedere scheiding met eigen woning: overname en ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid of een uitkoopsom. De huwelijkse voorwaarden bepalen de verdeling tussen u beiden, niet uw verplichting jegens de bank.
Praktische stappen
- Haal uw akte van huwelijkse voorwaarden op (bij de notaris die hem opstelde).
- Laat de akte herlezen door een gespecialiseerd advocaat of notaris.
- Inventariseer mogelijke vergoedingsclaims en bewaar bewijs van privé-inbreng.
- Bespreek hypotheek en huwelijkse voorwaarden tegelijk, de verdeling en de financiering moeten op elkaar aansluiten.