Wie bij een scheiding uitzoekt of de woning te behouden is, kijkt meestal eerst naar inkomen en overwaarde. Er is een derde factor die vaak wordt overgeslagen en die de uitkomst kan kantelen: heeft de hypotheek Nationale Hypotheek Garantie (NHG)? Zo ja, dan gelden er bij relatiebeëindiging aparte regelingen die een gewone hypotheek niet kent. NHG kan helpen om in de woning te blijven waar de standaard leennorm net tekortschiet, kan bij betalingsproblemen tijd kopen, en kan bij een gedwongen verkoop met verlies de restschuld kwijtschelden. Bron: NHG — Hulp van NHG bij scheiden, geraadpleegd juni 2026
Op deze pagina leest u wat die regelingen inhouden, voor wie ze gelden en hoe u ze inzet. De genoemde bedragen gelden voor het kalenderjaar 2026 (stand: juli 2026).
De NHG-cijfers van 2026
| Onderdeel | Bedrag |
|---|---|
| NHG-kostengrens | € 470.000 |
| Grens met energiebesparende voorzieningen | € 498.200 |
| Eenmalige borgtochtprovisie | 0,4% |
Bron: NHG — NHG-grens in 2026 vastgesteld op € 470.000, geraadpleegd juni 2026
Wat NHG precies is
NHG is een borgstelling: het Waarborgfonds Eigen Woningen staat garant voor uw hypotheek. Kunt u door omstandigheden buiten uw schuld — zoals een scheiding — de lasten niet meer dragen en moet de woning met verlies worden verkocht, dan vangt het fonds onder voorwaarden het verlies op. In ruil daarvoor betaalde u bij het afsluiten eenmalig de borgtochtprovisie van 0,4% over de hypotheeksom. Geldverstrekkers lopen door de garantie minder risico en rekenen voor NHG-hypotheken doorgaans een lagere rente dan voor vergelijkbare leningen zonder NHG.
Bij scheiding is NHG dus twee dingen tegelijk: een vangnet als het misgaat, én een instrument om het níet mis te laten gaan. Dat tweede deel — de beheertoets en de woonlastenfaciliteit — is bij veel mensen onbekend.
De beheertoets: in de woning blijven
Wil een van u beiden de woning en de hypotheek voortzetten, dan toetst de bank of dat op één inkomen kan. Bij een gewone aanvraag gebeurt dat met de acceptatietoets: de leennormen bepalen welk deel van het toetsinkomen naar woonlasten mag. Bij een lopende NHG-hypotheek kan in plaats daarvan een beheertoets worden toegepast. Bron: NHG — Hulp van NHG bij scheiden, geraadpleegd juni 2026
Het verschil zit in het vertrekpunt. De acceptatietoets vraagt: mag deze persoon deze lening nieuw afsluiten? De beheertoets vraagt: kan deze persoon, die hier al woont en deze lasten al (mee)draagt, de woning betaalbaar voortzetten? Omdat de hypotheek er al is en een gedwongen verkoop voor alle partijen de slechtste uitkomst is, mag het beoordelingskader ruimer zijn. In de praktijk betekent dit dat een overname via de beheertoets soms slaagt waar de standaard leennorm net wordt overschreden.
De beheertoets is geen vrijbrief: de lasten moeten aantoonbaar en duurzaam te dragen zijn, en de geldverstrekker voert de toets uit volgens de voorwaarden en normen van NHG. Een adviseur kan vooraf inschatten of uw situatie binnen die kaders past — wel zo prettig voordat u afspraken in het convenant vastlegt.
De woonlastenfaciliteit: tijd kopen bij betalingsproblemen
Een scheiding betekent vrijwel altijd een tijdelijke inkomensterugval: twee huishoudens in plaats van één, dubbele woonlasten tijdens de overgangsperiode, advies- en notariskosten. Ontstaan daardoor (dreigende) betalingsproblemen, dan kan de woonlastenfaciliteit ruimte bieden. Bron: NHG — Hulp van NHG bij scheiden, geraadpleegd juni 2026 Het idee: de woonlasten worden tijdelijk beheersbaar gemaakt, zodat u de periode kunt overbruggen zonder gedwongen verkoop.
De faciliteit is maatwerk tussen u, de geldverstrekker en NHG. Meld betalingsproblemen daarom vroeg — hoe eerder de bank weet wat er speelt, hoe meer opties er zijn. Wachten tot er een achterstand met een BKR-codering staat, verkleint juist de mogelijkheden, ook voor een latere nieuwe hypotheek.
Restschuldkwijtschelding: het vangnet
Lukt het niet om de woning te houden en levert de verkoop minder op dan de openstaande hypotheek, dan ontstaat een restschuld. Zonder NHG blijft die schuld gewoon op uw naam (en op die van uw ex-partner) staan. Met NHG kan het Waarborgfonds de restschuld kwijtschelden. Daarvoor gelden drie kernvoorwaarden:
- De verkoop was noodzakelijk door een erkende oorzaak — relatiebeëindiging is er daar één van, naast bijvoorbeeld werkloosheid of arbeidsongeschiktheid.
- Het verlies is u niet te verwijten: u heeft de lasten zo lang mogelijk gedragen en er is geen sprake van bewust wanbeheer.
- U werkt volledig mee aan een zo goed mogelijke verkoop, in overleg met de geldverstrekker en NHG.
Voldoet u aan de voorwaarden, dan neemt NHG de restschuld over en scheldt deze kwijt. Dit is precies het scenario waarvoor de borgtochtprovisie ooit is betaald. Bron: NHG — Hulp van NHG bij scheiden, geraadpleegd juni 2026
Met of zonder NHG: het verschil bij scheiding
| Situatie | Met NHG | Zonder NHG |
|---|---|---|
| Toets bij overname door één partner | Beheertoets mogelijk (ruimer kader) | Standaard acceptatietoets |
| Tijdelijke betalingsproblemen | Woonlastenfaciliteit mogelijk | Afhankelijk van coulance van de bank |
| Gedwongen verkoop met verlies | Kwijtschelding restschuld mogelijk | Restschuld blijft op beider naam |
| Rente | Doorgaans lager (minder risico voor de bank) | Regulier tarief |
Wijzigingen per 2026
Sinds 1 januari 2026 geldt één NHG-kostengrens voor alle woningtypen (€ 470.000, of € 498.200 met energiebesparende voorzieningen). Nieuw is ook dat een bestaande NHG-lening tijdelijk volledig aflossingsvrij kan worden gezet tijdens de verkoop van de oude woning. Bron: NHG — NHG-grens in 2026 vastgesteld op € 470.000, geraadpleegd juni 2026 Voor wie na de scheiding doorstroomt naar een andere woning kan dat net de financiële lucht geven die de overgangsperiode vraagt — zie ook de overbruggingshypotheek.
Uitkoopsom meefinancieren met NHG
Wilt u uw ex-partner uitkopen en heeft uw hypotheek NHG, dan kan de uitkoopsom onder voorwaarden binnen de NHG-hypotheek worden meegefinancierd. De totale lening moet binnen de kostengrens blijven en de lasten moeten volgens de toets draagbaar zijn. Over de verhoging betaalt u opnieuw borgtochtprovisie; daar staat de lagere NHG-rente en het vangnet tegenover. Hoe de uitkoopsom zelf wordt berekend, leest u bij ex-partner uitkopen.
Hoe weet u of uw hypotheek NHG heeft?
Drie plekken om het na te kijken: de hypotheekofferte, de hypotheekakte en het jaaroverzicht van uw geldverstrekker. Staat er ‘met Nationale Hypotheek Garantie’ of een NHG-logo, dan valt uw lening onder de regeling. Twijfelt u, dan kan de bank of uw adviseur het binnen enkele minuten bevestigen. Neem deze check serieus: hij bepaalt welke routes hieronder voor u openstaan.
Hoe past NHG in uw keuze?
NHG is zelden de hoofdvraag, maar wel een factor die de afweging tussen uitkopen, overnemen en verkopen kan kantelen. Een lopende NHG-hypotheek vergroot de kans dat één partner kan blijven, en verkleint het risico als verkopen onvermijdelijk blijkt. Een AFM-adviseur weet welke regelingen uw geldverstrekker toepast en hoe u ze aanvraagt.