Wat is een restschuld?
Een restschuld ontstaat wanneer de woning bij verkoop minder opbrengt dan de openstaande hypotheek — de woning staat dan ‘onder water’. Wat na de verkoop en aflossing overblijft, is geen opbrengst maar een schuld die op uw beider naam blijft staan. Ook wie de woning niet verkoopt maar overneemt, krijgt met de onderwaarde te maken: er is dan geen uitkoopsom te betalen, maar wél een negatief vermogen te verdelen.
Sinds de woningmarkt jaren van prijsstijgingen kende, is een restschuld zeldzamer geworden — maar bij recent gekochte woningen met een hoge financiering, of in regio's met dalende prijzen, komt hij nog steeds voor. En juist bij een scheiding, waarin de verkoop soms niet kan wachten op een beter moment, wordt een papieren onderwaarde een echte schuld.
Rekenvoorbeelden: van verkoopprijs naar ieders aandeel
De rekensom is overzichtelijk: restschuld = openstaande hypotheek − verkoopopbrengst, onderling gedragen volgens de eigendomsverhouding. Drie scenario's bij een 50/50-verdeling, berekend met dezelfde formule als de calculator hierboven:
| Verkoopopbrengst | Openstaande hypotheek | Restschuld | Aandeel per partner |
|---|---|---|---|
| € 280.000 | € 300.000 | € 20.000 | € 10.000 |
| € 320.000 | € 350.000 | € 30.000 | € 15.000 |
| € 250.000 | € 310.000 | € 60.000 | € 30.000 |
Let wel: dit is de onderlinge verdeling. Richting de bank blijft ieder van u aansprakelijk voor het geheel, zolang de hypotheek op beide namen staat.
Wie draagt de restschuld?
Bij een gezamenlijke hypotheek geldt hoofdelijke aansprakelijkheid: de bank kan de volledige schuld bij ieder van u opeisen, ongeacht wat u onderling afspreekt. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 6, art. 6:6 e.v. (hoofdelijke aansprakelijkheid), geraadpleegd juni 2026 De onderlinge verdeling volgt doorgaans de eigendomsverhouding — bij een huwelijk in gemeenschap van goederen meestal 50/50, bij huwelijkse voorwaarden of een ongelijke eigendomsverhouding kan dat anders liggen. Leg de afspraken schriftelijk vast in het convenant, inclusief wie wat aflost en in welk tempo. En bedenk: die afspraak bindt de bank pas na het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.
NHG als vangnet
Heeft uw hypotheek Nationale Hypotheek Garantie, dan verandert het speelveld. Bij een gedwongen verkoop met verlies kan NHG de restschuld onder voorwaarden kwijtschelden: de verkoop moet noodzakelijk zijn door een erkende oorzaak (relatiebeëindiging telt), het verlies mag u niet te verwijten zijn en u werkt mee aan een zo goed mogelijke verkoop. Bron: NHG — Hulp van NHG bij scheiden, geraadpleegd juni 2026 Daarnaast kan de woonlastenfaciliteit bij tijdelijke betalingsproblemen een gedwongen verkoop soms juist voorkomen. Alle regelingen staan uitgelegd bij NHG bij scheiding.
Vier manieren om een restschuld af te wikkelen
- Aflossen uit eigen middelen. Spaargeld of de verdeling van andere bezittingen (auto, beleggingen, en dergelijke) kan de schuld direct sluiten. Vaak de goedkoopste route, omdat rente op een restschuld niet aftrekbaar is.
- Een betalingsregeling met de bank. Geldverstrekkers werken meestal mee aan een aflossingsplan, zeker als u het probleem vroeg meldt. Zo voorkomt u een achterstandscodering bij het BKR.
- Meefinancieren bij overname. Neemt één partner de woning over, dan staan sommige geldverstrekkers toe dat de restschuld in de nieuwe financiering wordt opgenomen — binnen de leennormen, en met de kanttekening dat dit leningdeel fiscaal geen eigenwoningschuld is.
- NHG-kwijtschelding. Alleen bij een NHG-hypotheek en een gedwongen verkoop die aan de voorwaarden voldoet — maar dan ook een volledige oplossing.
De fiscale kant
Een restschuld die nu ontstaat, valt fiscaal in box 3: de rente erover is niet aftrekbaar. Alleen voor restschulden die ontstonden tussen 29 oktober 2012 en 31 december 2017 gold een tijdelijke aftrek van maximaal 15 jaar. Bron: Belastingdienst — U gaat uit elkaar en hebt een eigen woning, geraadpleegd juni 2026 Wie nu een restschuld financiert, betaalt de rente dus netto. Dat maakt snel aflossen of een scherpe rente op het restschulddeel extra belangrijk — en het is ook de reden waarom een negatieve eigenwoningreserve bij de verdeling aandacht verdient.
Restschuld en uw volgende stap
Een restschuld werkt door in wat u ná de scheiding kunt. De schuld telt mee als verplichting bij de maximale hypotheek die u alleen kunt krijgen, en een eventuele regeling staat bij het BKR geregistreerd. Wie wil weten waar hij aan toe is, begint bij een realistische waardebepaling van de woning — een te optimistische vraagprijs maakt de restschuld op papier kleiner, maar de verkooptijd langer en de dubbele lasten hoger.