Van twee inkomens naar één
De hypotheek die u destijds samen kreeg, was berekend op twee inkomens. Na de scheiding telt er nog één — en daarmee daalt de leenruimte, vaak met tienduizenden euro's, precies op het moment dat u die ruimte nodig heeft om de woning over te nemen of opnieuw te kopen. Dat is confronterend, maar het is beter om dit vroeg in het proces scherp te hebben dan er bij de bank achter te komen. Wie zijn leenruimte kent, onderhandelt realistischer over de uitkoopsom en voorkomt een convenant dat financieel niet uitvoerbaar blijkt.
Hoe wordt uw maximale hypotheek bepaald?
Banken volgen de jaarlijkse leennormen, gebaseerd op het advies van het NIBUD: bij uw toetsinkomen en de actuele rente hoort een financieringslastpercentage — het deel van uw inkomen dat verantwoord aan woonlasten kan opgaan. Bron: Nibud — Advies hypotheeknormen 2026, geraadpleegd juni 2026 Daaruit volgt een maximale maandlast, en daaruit weer een maximale hypotheek. De calculator hierboven gebruikt een instelbare woonquote als transparante benadering van dat mechanisme.
Indicatie: leenruimte per inkomen
Ter oriëntatie drie rekenvoorbeelden bij een woonquote van 25% (aanname, instelbaar in de tool), een indicatieve rente van 4,2% en een looptijd van 30 jaar — berekend met dezelfde formule als de calculator:
| Bruto jaarinkomen | Maximale maandlast | Indicatieve maximale hypotheek |
|---|---|---|
| € 40.000 | € 833 | € 170.410 |
| € 55.000 | € 1.146 | € 234.314 |
| € 70.000 | € 1.458 | € 298.217 |
Dit zijn nadrukkelijk rekenvoorbeelden: de officiële financieringslastpercentages verschillen per inkomensklasse en rentestand. Bron: Nibud — Advies hypotheeknormen 2026, geraadpleegd juni 2026 Gebruik de tabel om de orde van grootte te zien, en laat het exacte bedrag door een adviseur berekenen.
Wat telt mee in uw toetsinkomen?
| Post | Effect op uw leenruimte |
|---|---|
| Bruto salaris of ondernemersinkomen | Basis van het toetsinkomen |
| Ontvangen partneralimentatie | Telt bij de meeste geldverstrekkers mee als inkomen, voor de vastgelegde duur |
| Te betalen partneralimentatie | Verlaagt de leenruimte gedurende de looptijd |
| Kinderalimentatie | Ontvangen: telt doorgaans niet mee; te betalen: weegt mee als last |
| Lopende kredieten (BKR) | Verlagen de leenruimte, ook ongebruikte limieten |
| Oude gezamenlijke hypotheek zonder OHA | Telt volledig mee als verplichting — vaak de blokkade |
Vooral die laatste regel verrast veel mensen. Zolang het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid van de oude hypotheek niet rond is, beschouwt de bank u als volledig aansprakelijk voor die schuld — en blijft er voor een nieuwe woning weinig tot niets over. De volgorde is dus: eerst de oude hypotheek afwikkelen, dan de nieuwe aanvragen.
De invloed van alimentatie
Alimentatie werkt twee kanten op. Ontvangen partneralimentatie kan uw toetsinkomen verhogen — mits vastgelegd in het convenant of door de rechter, en doorgaans alleen voor de resterende looptijd van de afspraak. Te betalen partneralimentatie drukt uw leenruimte juist, en wel voor de volle duur. Kinderalimentatie is fiscaal neutraal maar telt bij de toets wél als last voor de betaler. De details, inclusief de fiscale behandeling, leest u bij alimentatie en hypotheek.
Extra leenruimte voor eenverdieners in 2026
Het NIBUD adviseert voor 2026 een extra leenruimte van € 17.000 voor eenverdienershuishoudens. Bron: Nibud — Advies hypotheeknormen 2026, geraadpleegd juni 2026 Na een scheiding gaat u per definitie van een twee- naar een eenverdienershuishouden, dus deze verruiming kan net het verschil maken tussen wél en niet kunnen overnemen. De toepassing verschilt per situatie en geldverstrekker — laat een adviseur toetsen of u ervoor in aanmerking komt.
Zo vergroot u uw leenruimte
- Leg alimentatie formeel vast. Alleen vastgelegde partneralimentatie kan als inkomen meetellen; een mondelinge afspraak telt niet.
- Los kleine kredieten af.Ook een ongebruikte kredietlimiet of een ‘koop nu, betaal later’-saldo telt bij het BKR mee en drukt de leenruimte onevenredig hard.
- Benut de NHG-beheertoets. Bij een lopende NHG-hypotheek kan de beheertoets ruimte bieden waar de standaard norm net tekortschiet.
- Overweeg energiebesparende voorzieningen. Daarvoor geldt binnen de normen extra leenruimte, en bij NHG een hogere kostengrens.
En als het niet genoeg is?
Komt u met één inkomen niet uit op de woning, dan is dat geen eindpunt maar een gegeven om mee te plannen. Opties die adviseurs in de praktijk verkennen: een lagere of gespreide uitkoopsom, verrekening via andere bezittingen uit de verdeling, tijdelijk samen eigenaar blijven, of alsnog samen verkopen en met uw aandeel in de overwaarde een passender woning zoeken — zie ook nieuwe hypotheek na scheiding.