Koude uitsluiting klinkt definitief, maar de situatie rond uw eigen woning is vaak genuanceerder dan de naam doet vermoeden. Deze pagina gaat de diepte in op dit specifieke regime; het bredere overzicht van alle regimes staat op huwelijkse voorwaarden en hypotheek.
Wat houdt koude uitsluiting in?
Koude uitsluiting is de verzamelnaam voor huwelijkse voorwaarden die elke gemeenschap van goederen uitsluiten. Anders dan bij de wettelijke beperkte gemeenschap (voor huwelijken vanaf 2018) is er géén automatisch gezamenlijk vermogen: bezittingen en schulden worden niet gemengd. Wat van u is, blijft van u, ook wat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Er zijn geen automatische verrekenrechten bij scheiding.
Twee situaties bij een eigen woning
Bij koude uitsluiting en een eigen woning zijn er twee fundamenteel verschillende situaties:
| Aspect | Situatie A: beide namen | Situatie B: één naam |
|---|---|---|
| Eigendom | Beiden, volgens kadastrale verhouding | Volledig de kadastrale eigenaar |
| Verdeling overwaarde | Conform eigendomsverhouding (vaak 50/50) | Geen recht voor de ander op de woning |
| Recht van de andere partner | Mede-eigenaar | Hooguit een vergoedingsrecht (bewijs nodig) |
| Hypotheekaansprakelijkheid | Beiden, als beiden op de hypotheek staan | Alleen de eigenaar, als die alleen op de hypotheek staat |
Situatie A: woning op beide namen
Staat de woning op naam van beide partners, dan zijn beiden mede-eigenaar in de kadastrale verhouding, koude uitsluiting sluit gezamenlijk eigendom niet uit. De verdeling verloopt dan vergelijkbaar met een beperkte gemeenschap: de overwaarde wordt verdeeld conform de eigendomsverhouding. Wilt u de woning houden, dan koopt u de ander uit; reken dit door met de uitkoopwaardecalculator.
Situatie B: woning op één naam
Dit is de complexste en potentieel meest onrechtvaardige situatie. De woning is volledig eigendom van de kadastrale eigenaar; de andere partner heeft géén juridisch recht op de woning, zelfs niet na jaren meebetalen. Wel kan er een vergoedingsrecht bestaan: een claim op een geldbedrag op basis van aangetoonde bijdragen.
Vergoedingsrechten: de beleggingsleer
Een vergoedingsrecht ontstaat als een partner uit eigen middelen bijdroeg aan de aankoop of verbetering van de woning, of aantoonbaar meebetaalde aan de hypotheek van een woning op naam van de ander. Sinds 2012 geldt de beleggingsleer (artikel 1:87 BW): de vergoeding is niet het nominale inlegbedrag, maar beweegt mee met de waardeontwikkeling. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 1:87 (vergoedingsrecht, beleggingsleer), geraadpleegd juni 2026
Hoe gaat de bank hiermee om?
De bank kijkt uitsluitend naar wie aansprakelijk is voor de hypotheek, niet naar uw huwelijkse voorwaarden. Bij een hypotheek op beide namen zijn beiden hoofdelijk aansprakelijk, ook bij koude uitsluiting. De blijvende partner moet de bank bewegen de ander te ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid, wat alleen lukt als hij of zij de hypotheek aantoonbaar alleen kan dragen.
Wat als de situatie oneerlijk voelt?
- Zoek uw huwelijkse voorwaarden op en laat ze door een notaris of advocaat uitleggen.
- Inventariseer vergoedingsrechten en bewaar bankafschriften en facturen.
- Overweeg mediation als u er samen niet uitkomt, sneller dan procederen.
- Laat de voorwaarden eventueel herzien als u nog getrouwd bent en het gesprek open is.
Koude uitsluiting en de fiscaliteit
Fiscaal werkt de eigenwoningregeling hetzelfde als bij andere regimes: wat telt is de eigendomssituatie en de hypotheek, niet het regime. Wie eigenaar is en de rente betaalt, heeft in beginsel recht op renteaftrek. Betaalt de niet-eigenaar mee, dan kan dat fiscale complicaties geven, laat dit nakijken. Zie ook fiscale gevolgen scheiding eigen woning.