Woont u samen zonder samenlevingscontract en gaat u uit elkaar met een koophuis? Dan is uw juridische positie wezenlijk anders dan bij gehuwden of geregistreerd partners. Er is geen gemeenschap van goederen die netjes in tweeën wordt gedeeld. Wat telt, is wie er als eigenaar in het Kadaster staat en wie waarvoor heeft betaald. Dat kan gunstig of juist pijnlijk uitpakken — vooral als de woning op één naam staat.
Het Kadaster bepaalt wie eigenaar is
Zonder contract geldt het uitgangspunt: ieder houdt wat op naam staat. Staat het huis op beide namen, dan bent u samen eigenaar in de verhouding uit de eigendomsakte (vaak 50/50) en verdeelt u de overwaarde naar die verhouding. Staat het op één naam, dan is die persoon juridisch volledig eigenaar — ook als de ander jarenlang meebetaalde aan de hypotheek. De meebetalende partner is dan aangewezen op een vergoedingsclaim, en die moet worden bewezen.
| Situatie | Eigendom | Verdeling overwaarde |
|---|---|---|
| Woning op beide namen, geen contract | Samen, volgens de akte | Naar de eigendomsverhouding (vaak 50/50) |
| Woning op één naam, geen contract | Eén eigenaar | Alleen via een bewezen vergoedingsclaim |
| Woning op één naam, mét samenlevingscontract | Eén eigenaar | Volgens de afspraken in het contract |
Verdeling naar inbreng: de vergoedingsclaim
Heeft u meebetaald aan een woning die niet (volledig) op uw naam staat, dan kan een vergoedingsrecht ontstaan. Sinds 2012 geldt de beleggingsleer: de claim beweegt evenredig mee met de waardeontwikkeling van de woning, in plaats van beperkt te blijven tot het nominale inlegbedrag. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 1:87 (vergoedingsrecht, beleggingsleer), geraadpleegd juni 2026 Dat kan uw claim fors verhogen bij een gestegen huizenmarkt — mits u de inbreng kunt aantonen.
Overdrachtsbelasting bij uitkopen
Wilt u de woning overnemen, dan geldt voor samenwoners een vrijstelling van overdrachtsbelasting mits u samenwoonde en de eigendomsverhouding tussen 40% en 60% lag. Bron: Wet op belastingen van rechtsverkeer, art. 15 (vrijstellingen overdrachtsbelasting), geraadpleegd juni 2026 Viel u daarbuiten, dan kan 2% verschuldigd zijn over het over te nemen aandeel. Check uw situatie met de overdrachtsbelasting-tool.
Verzamel bewijs — dit maakt het verschil
Bij samenwoners zonder contract wint niet wie gelijk heeft, maar wie het kan aantonen. Verzamel daarom zo volledig mogelijk:
- Bankafschriften van uw hypotheek- en aankoopbijdragen.
- Bewijs van investeringen in verbouwing, onderhoud of aflossing.
- De eigendomsakte en de oorspronkelijke eigendomsverhouding.
- Berichten of e-mails waaruit een gezamenlijke intentie blijkt.
Wat als het huis op beide namen staat?
Dan verloopt de verdeling rekenkundig als bij gehuwden: bepaal de woningwaarde, bereken de overwaarde, en kies tussen uitkopen of verkopen. Het verschil met een huwelijk zit in de juridische context, niet in de som. Overweegt u alsnog afspraken vast te leggen, lees dan samenlevingscontract en hypotheek.